Thanatopraxie:
Thanatopraxie, ook wel lichte balseming genoemd, is een manier om het lichaam van een overledene tijdelijk te conserveren. Thanatopraxie legt de natuurlijke ontbinding van het lichaam tijdelijk volledig stil, waardoor koelen tijdens de opbaring niet nodig is.
Het lichaam van een overledene kan door thanatopraxie voor een aantal dagen weer een natuurlijke uitstraling krijgen. De cosmetische effecten van thanatopraxie kunnen nabestaanden helpen bij het afscheid nemen. Ook ontstaan er tijdens de opbaring en uitvaart geen nare geuren. Nabestaanden kunnen zo zorgeloos en liefdevol afscheid nemen van hun dierbare.
De term thanatopraxie komt uit Frankrijk, waar deze behandeling van overledenen al heel gewoon is. Het woord is afgeleid van de naam ‘Thanatos’, de Griekse god van de dood. Thanatopracteurs passen licht balsemen al tientallen jaren grootschalig toe in de ons omringende landen. Sinds 2010 is thanatopraxie ook toegestaan in Nederland. Zowel een thuis opbaring als een opbaring op locatie is na een lichte balseming mogelijk.
Sinds januari 2010 is thanatopraxie bij wet toegestaan in Nederland.
Situatie in Nederland
Het fenomeen “balsemen” was voor de Tweede Wereldoorlog nog onbekend in Nederland. Na een wetswijziging in 1955 werd conservering toegestaan, maar slechts op een selecte groep:
- Leden van het koningshuis
- Overledenen die zich ter beschikking van de wetenschap hebben gesteld
- Overledenen die voornamelijk per vliegtuig naar het buitenland moeten worden gebracht
- Mensen die op zee zijn overleden
Hoe werkt thanatopraxie?
Doordat het bloed uit het lichaam wordt vervangen door een vloeistof met een conserverende werking wordt het normale ontbindingsproces vertraagd met maximaal tien dagen.
Het vochtgehalte blijft op peil wat er voor zorgt dat het gezicht niet smaller wordt en het lichaam een natuurlijke kleur houdt. De overledene blijft hierdoor toonbaar en kan tot het moment van de uitvaart worden opgebaard zonder koeling en bij kamertemperatuur.
Thanatopraxie is te verdelen in twee gebieden: de tijdelijke conservering en het cosmetisch gedeelte (het ‘restaureren’ van een overledene en het opmaken).
De verschillen tussen een opbaring na thanatopraxie en opbaring met een koeling
Bij een opbaring met koeling wordt er geprobeerd van buitenaf naar de kern te komen om de achteruitgang van het lichaam te vertragen. Bij thanatopraxie/lichte balseming wordt dit gedaan van binnenuit het lichaam. In het schema hier beneden worden de belangrijkste verschillen weergegeven.
| Koeling | Thanatopraxie/lichte balseming |
|---|---|
| Zo snel mogelijk beginnen met koelen | De behandeling hoeft niet gelijk na overlijden plaats te vinden. Er mag, afhankelijk van de lichaamsconditie van de overledene, best een aantal uren/dagen tussen zitten voor de behandeling plaatsvindt. Het lichaam hoeft in deze tussentijd niet gekoeld te worden. |
| Opbaring vindt meestal plaats op de rug. Het is noodzakelijk dat het lichaam zoveel mogelijk contact maakt met de koelplaat. Dit houdt in dat er veelal geadviseerd wordt om het lichaam plat op de rug op te baren. | Het lichaam hoeft niet op de rug te liggen. Er is geen koeling nodig dus het lichaam kan in iedere gewenste houding worden opgebaard. Het hoofdeinde kan bijvoorbeeld omhoog. Ook kan de persoon op zijn/haar zij worden gelegd. Als de overledene op een speciaal matras ligt, hoeft dat matras ook niet meer te worden verwijderd na een behandeling. |
